Nhiều người nghĩ rằng đáy ao bẩn là do ít dùng vi sinh.
Thực ra, đó chỉ là một phần rất nhỏ.
Muốn xử lý đáy ao hiệu quả, trước tiên phải hiểu chất hữu cơ được tạo ra như thế nào.
Nếu không biết nguồn gốc của nó, dù đổ rất nhiều vi sinh xuống ao thì chất hữu cơ vẫn tiếp tục tích tụ.
Chất hữu cơ là gì?
Trong ao nuôi tôm, chất hữu cơ là toàn bộ vật chất có nguồn gốc từ sinh vật.
Ví dụ:
Thức ăn dư.
Phân tôm.
Xác tảo chết.
Xác vi khuẩn.
Động vật phù du chết.
Lá cây, cỏ, rong mục.
Chất nhầy do tôm tiết ra.
Xác tôm sau khi lột.
Tất cả đều trở thành nguồn hữu cơ trong ao.
Ban đầu chúng rất nhỏ nên khó nhìn thấy.
Theo thời gian chúng lắng xuống đáy và tạo thành lớp bùn.
Vì sao chất hữu cơ càng ngày càng tăng?
Hãy tưởng tượng ao nuôi giống như một căn phòng.
Mỗi ngày bạn đều mang đồ vào.
Nhưng không dọn ra.
Thì căn phòng sẽ đầy.
Ao nuôi cũng vậy.
Mỗi ngày người nuôi đều đưa vào:
Thức ăn.
Khoáng.
Vitamin.
Men.
Phân bón gây màu.
Chế phẩm.
Nhưng lượng vật chất được lấy ra rất ít.
Vì vậy chất hữu cơ sẽ tích lũy ngày càng nhiều.
Đó là quy luật tự nhiên.
Nguồn tạo ra chất hữu cơ lớn nhất là gì?
Trong hầu hết các ao nuôi tôm, nguồn lớn nhất là:
1. Thức ăn dư
Không phải toàn bộ thức ăn đều được tôm ăn hết.
Một phần sẽ:
chìm xuống đáy;
tan trong nước;
bị nghiền nhỏ.
Đó là nguồn hữu cơ rất lớn.
2. Phân tôm
Tôm ăn càng nhiều thì thải càng nhiều.
Phân chứa:
protein;
carbohydrate;
chất béo;
khoáng.
Đây là nguồn dinh dưỡng rất tốt cho vi khuẩn phát triển.
3. Tảo chết
Nhiều người chỉ quan tâm gây màu nước.
Nhưng ít để ý rằng:
Tảo sinh ra rồi cũng sẽ chết.
Khi chết, toàn bộ xác tảo trở thành chất hữu cơ.
Nếu ao thường xuyên nở hoa tảo rồi tảo tàn, lượng hữu cơ sẽ tăng rất nhanh.
4. Xác sinh vật
Trong ao luôn có:
vi khuẩn;
động vật phù du;
rong tảo;
sinh vật đáy.
Mỗi ngày có hàng triệu sinh vật chết đi.
Chúng cũng góp phần làm tăng bùn đáy.
Chất hữu cơ tích tụ ở đâu?
Phần lớn sẽ:
lắng xuống đáy ao;
tập trung ở giữa ao;
tập trung nơi dòng nước yếu;
khu vực quạt nước đẩy chất bẩn về.
Đó là lý do nhiều ao xuất hiện những vùng bùn rất dày.
Điều gì xảy ra nếu chất hữu cơ không được xử lý?
Ban đầu chưa thấy vấn đề.
Nhưng khi tích tụ nhiều, chúng sẽ trở thành “thức ăn” cho vi khuẩn phân hủy.
Nếu điều kiện không thuận lợi, quá trình phân hủy sẽ sinh ra:
khí độc NH₃ (Amoniac);
khí H₂S (Hydro sulfua);
khí CH₄ (Metan).
Những khí này làm môi trường ao xấu đi và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của tôm.
Người nuôi thường hiểu sai điều gì?
Nhiều người cho rằng:
“Đáy ao đen là do vi sinh không tốt.”
Thực tế không hẳn vậy.
Đôi khi nguyên nhân chính là:
cho ăn quá nhiều;
quản lý thức ăn chưa tốt;
tảo chết liên tục;
lượng hữu cơ phát sinh vượt quá khả năng phân hủy.
Vi sinh không thể “xóa” chất hữu cơ ngay lập tức nếu lượng phát sinh mỗi ngày quá lớn.
Kết Luận
Chất hữu cơ là điều không thể tránh khỏi trong nuôi tôm.
Vấn đề không phải là có hay không có, mà là:
phát sinh bao nhiêu;
tích tụ ở đâu;
được xử lý nhanh hay chậm.
Hiểu đúng nguồn gốc chất hữu cơ là bước đầu để quản lý đáy ao hiệu quả.