Ở bài trước, chúng ta đã tìm hiểu về Bacillus subtilis – một trong những chủng vi khuẩn được sử dụng phổ biến nhất trong các chế phẩm vi sinh.
Bên cạnh đó, còn một chủng khác cũng thường xuất hiện trong các sản phẩm xử lý đáy ao, đó là Bacillus licheniformis.
Nhiều chế phẩm hiện nay thường kết hợp Bacillus subtilis và Bacillus licheniformis trong cùng một sản phẩm.
Vậy Bacillus licheniformis có đặc điểm gì? Vì sao nó lại được sử dụng phổ biến đến vậy?
Bacillus licheniformis là gì?
Bacillus licheniformis là một loài vi khuẩn Gram dương, có dạng hình que và có khả năng tạo bào tử giống như Bacillus subtilis.
Trong tự nhiên, chúng phân bố rộng rãi ở:
Đất.
Bùn.
Nước.
Xác thực vật đang phân hủy.
Những nơi giàu chất hữu cơ.
Nhờ khả năng tạo bào tử, Bacillus licheniformis có thể tồn tại trong điều kiện môi trường khắc nghiệt và nhanh chóng phát triển trở lại khi gặp điều kiện thuận lợi.
Điểm mạnh của Bacillus licheniformis
Điểm nổi bật nhất của Bacillus licheniformis là khả năng tiết ra nhiều enzyme giúp phân hủy các hợp chất hữu cơ phức tạp.
Các enzyme này gồm:
Protease giúp phân giải protein.
Amylase giúp phân giải tinh bột.
Lipase giúp phân giải chất béo.
Nhờ vậy, Bacillus licheniformis góp phần làm giảm lượng chất hữu cơ tích tụ trong ao nuôi.
Vì sao Bacillus licheniformis rất phù hợp xử lý đáy ao?
Đáy ao là nơi tập trung:
Thức ăn dư.
Phân tôm.
Xác tảo.
Chất nhầy.
Xác sinh vật.
Nếu các chất này tích tụ lâu ngày sẽ tạo thành lớp bùn hữu cơ.
Bacillus licheniformis giúp đẩy nhanh quá trình phân hủy những chất hữu cơ này.
Khi lượng hữu cơ giảm dần, nguy cơ thiếu oxy ở đáy ao cũng giảm theo.
Đây là lý do chủng vi khuẩn này thường được đưa vào các sản phẩm xử lý đáy.
Bacillus licheniformis có làm giảm khí độc không?
Cần hiểu đúng rằng:
Bacillus licheniformis không trực tiếp “tiêu diệt” khí độc.
Vai trò chính của chúng là:
Phân hủy sớm chất hữu cơ.
Giảm lượng bùn tích tụ.
Hạn chế điều kiện hình thành NH₃ và H₂S.
Có thể hình dung như việc thường xuyên quét dọn nhà cửa.
Nếu rác được dọn mỗi ngày thì sẽ ít phát sinh mùi hôi.
Ngược lại, nếu để rác tích tụ nhiều ngày, mùi hôi sẽ xuất hiện dù sau đó có dọn sạch.
Ao nuôi cũng hoạt động theo nguyên lý tương tự.
Bacillus licheniformis có thể thay thế việc hút bùn không?
Câu trả lời là không.
Đây là điều người nuôi cần hiểu rõ.
Nếu đáy ao đã tích tụ một lớp bùn rất dày thì chỉ bổ sung vi sinh sẽ không thể xử lý ngay trong thời gian ngắn.
Trong nhiều trường hợp, cần kết hợp:
Siphon đáy.
Quản lý lượng thức ăn.
Tăng cường oxy.
Bổ sung vi sinh định kỳ.
Khi các biện pháp này phối hợp với nhau, hiệu quả xử lý sẽ cao hơn rất nhiều.
Vì sao Bacillus licheniformis thường được phối hợp với Bacillus subtilis?
Trong tự nhiên, không có một chủng vi khuẩn nào có thể làm tốt tất cả mọi việc.
Mỗi chủng đều có ưu điểm riêng.
Khi kết hợp nhiều chủng Bacillus trong cùng một sản phẩm, chúng có thể hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình phân hủy chất hữu cơ.
Điều này giúp hệ vi sinh hoạt động đa dạng và ổn định hơn.
Chính vì vậy, nhiều chế phẩm trên thị trường lựa chọn phối hợp nhiều chủng Bacillus thay vì chỉ sử dụng một chủng duy nhất.
Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của Bacillus licheniformis
Để Bacillus licheniformis hoạt động tốt, ao nuôi cần có:
Hàm lượng oxy hòa tan phù hợp.
pH ổn định.
Nhiệt độ thích hợp.
Không lạm dụng thuốc sát khuẩn.
Lượng chất hữu cơ không vượt quá khả năng phân hủy của hệ vi sinh.
Nếu môi trường bị mất cân bằng, khả năng hoạt động của vi khuẩn cũng sẽ giảm.
Người nuôi thường hiểu sai điều gì?
Có người cho rằng:
“Đáy ao có nhiều bùn thì tăng gấp đôi lượng vi sinh sẽ hết.”
Thực tế, nếu mỗi ngày lượng thức ăn dư và chất thải vẫn tiếp tục tăng, thì hệ vi sinh sẽ luôn phải xử lý một lượng hữu cơ rất lớn.
Do đó, muốn đáy ao sạch, cần giải quyết từ nguồn phát sinh chất hữu cơ, chứ không chỉ tăng lượng vi sinh.
Đây là nguyên tắc rất quan trọng trong quản lý ao nuôi.
Kết Luận
Bacillus licheniformis là một trong những chủng vi khuẩn có lợi quan trọng trong nuôi tôm.
Nhờ khả năng tiết nhiều enzyme và phân hủy chất hữu cơ, chủng vi khuẩn này góp phần cải thiện chất lượng đáy ao, giảm tích tụ bùn hữu cơ và hạn chế nguy cơ phát sinh khí độc.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao, Bacillus licheniformis cần được sử dụng đúng cách và kết hợp với các biện pháp quản lý môi trường ao nuôi.