Nếu để ý thành phần của các chế phẩm vi sinh trên thị trường, người nuôi sẽ thấy một cái tên xuất hiện rất thường xuyên:
Bacillus.
Có sản phẩm chứa một chủng Bacillus.
Có sản phẩm chứa nhiều chủng Bacillus khác nhau.
Vậy Bacillus là gì? Tại sao hầu hết các công ty đều lựa chọn nhóm vi khuẩn này để sản xuất chế phẩm vi sinh cho nuôi tôm?
Bacillus là gì?
Bacillus là một chi vi khuẩn có lợi, phân bố rất rộng trong tự nhiên.
Chúng có thể được tìm thấy trong:
Đất.
Nước ngọt.
Nước mặn.
Bùn đáy.
Thực vật.
Đường ruột của nhiều loài động vật.
Điều đó cho thấy Bacillus không phải là vi khuẩn được tạo ra trong phòng thí nghiệm, mà vốn đã tồn tại trong tự nhiên từ rất lâu.
Điểm đặc biệt của Bacillus
Một đặc điểm nổi bật của Bacillus là khả năng tạo bào tử.
Khi điều kiện môi trường bất lợi như:
Thiếu dinh dưỡng.
Nhiệt độ cao.
Khô hạn.
Độ mặn thay đổi.
Bacillus sẽ tạo thành một lớp vỏ bảo vệ gọi là bào tử.
Nhờ vậy, chúng có thể tồn tại trong thời gian dài mà vẫn giữ được khả năng sống.
Khi gặp điều kiện thuận lợi, bào tử sẽ “thức dậy”, phát triển thành tế bào vi khuẩn và tiếp tục hoạt động.
Đây là lý do các chế phẩm chứa Bacillus thường có thời gian bảo quản lâu và chịu được điều kiện vận chuyển tốt hơn nhiều nhóm vi sinh khác.
Bacillus giúp ích gì trong ao nuôi?
Sau khi được đưa vào ao và gặp môi trường thích hợp, Bacillus bắt đầu sinh trưởng.
Chúng tiết ra nhiều loại enzyme để phân hủy:
Thức ăn dư.
Phân tôm.
Xác tảo.
Chất hữu cơ tích tụ.
Nhờ đó, lượng bùn đáy có xu hướng giảm dần và môi trường nước ổn định hơn.
Điều quan trọng cần hiểu là Bacillus không “ăn sạch” bùn đáy chỉ sau một lần sử dụng.
Chúng chỉ góp phần đẩy nhanh quá trình phân hủy tự nhiên.
Bacillus có tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh không?
Đây là một điều nhiều người hiểu chưa đúng.
Bacillus không phải là thuốc kháng sinh.
Chúng không tiêu diệt toàn bộ vi khuẩn có hại trong ao.
Thay vào đó, Bacillus tạo lợi thế cho hệ vi sinh có lợi bằng nhiều cách:
Cạnh tranh nguồn dinh dưỡng.
Cạnh tranh vị trí bám.
Tiết ra một số hợp chất giúp ức chế sự phát triển của một số vi khuẩn bất lợi.
Nhờ đó, môi trường vi sinh trong ao trở nên cân bằng hơn.
Vì sao Bacillus cần được sử dụng định kỳ?
Sau khi được bổ sung vào ao, Bacillus sẽ phát triển nếu môi trường thuận lợi.
Tuy nhiên, chúng cũng chịu ảnh hưởng bởi:
Mưa lớn.
Thay nước.
Hóa chất xử lý ao.
Thuốc sát khuẩn.
Sự thay đổi nhiệt độ và độ mặn.
Do đó, số lượng Bacillus trong ao sẽ giảm theo thời gian.
Việc bổ sung định kỳ giúp duy trì mật độ vi sinh có lợi ở mức ổn định.
Một số chủng Bacillus thường gặp
Trong các chế phẩm vi sinh nuôi tôm, người nuôi thường gặp những chủng như:
Bacillus subtilis.
Bacillus licheniformis.
Bacillus amyloliquefaciens.
Bacillus megaterium.
Bacillus pumilus.
Mỗi chủng có những đặc điểm riêng.
Có chủng mạnh về phân hủy protein.
Có chủng mạnh về tinh bột.
Có chủng thích hợp xử lý đáy.
Có chủng hỗ trợ cải thiện chất lượng nước.
Vì vậy, nhiều sản phẩm sử dụng phối hợp nhiều chủng Bacillus để tận dụng ưu điểm của từng loại.
Có phải sản phẩm càng nhiều chủng Bacillus thì càng tốt?
Không hẳn.
Điều quan trọng không chỉ là số lượng chủng, mà còn là:
Chủng vi khuẩn có phù hợp với mục đích sử dụng hay không.
Mật độ vi khuẩn còn sống.
Quy trình sản xuất.
Chất lượng nguyên liệu.
Điều kiện bảo quản.
Một sản phẩm có ít chủng nhưng được sản xuất tốt vẫn có thể mang lại hiệu quả cao hơn sản phẩm ghi rất nhiều chủng nhưng chất lượng không đảm bảo.
Người nuôi thường hiểu sai điều gì?
Nhiều người nghĩ rằng:
“Đổ càng nhiều Bacillus thì ao càng sạch.”
Thực tế, Bacillus chỉ phát huy hiệu quả khi môi trường phù hợp.
Nếu:
Cho ăn quá nhiều.
Đáy ao tích tụ quá nhiều chất hữu cơ.
Oxy hòa tan thấp.
Lạm dụng hóa chất sát khuẩn.
Thì hiệu quả của Bacillus cũng sẽ giảm.
Vi sinh không thể thay thế hoàn toàn việc quản lý ao nuôi.
Kết Luận
Bacillus là nhóm vi khuẩn có lợi được sử dụng phổ biến trong nuôi tôm nhờ khả năng tạo bào tử, thích nghi tốt với môi trường và hỗ trợ phân hủy chất hữu cơ.
Tuy nhiên, Bacillus không phải là “thần dược”. Hiệu quả của chúng phụ thuộc rất lớn vào cách quản lý ao nuôi, chất lượng sản phẩm và điều kiện môi trường.