Mùa mưa đến mang theo nỗi lo lớn cho bà con nuôi tôm thẻ chân trắng và tôm sú. Những cơn mưa lớn kéo dài không chỉ làm sụt giảm đột ngột độ mặn, pH, nhiệt độ mà còn dễ khiến tôm bị stress, sinh bệnh và dẫn đến hiện tượng tôm rớt đáy hàng loạt. Để bảo vệ thành quả vụ nuôi, bà con cần nắm rõ các tác động của nước mưa và quy trình phòng bệnh chủ động được chia sẻ trong bài viết dưới đây.
1. Nước mưa ảnh hưởng đến ao tôm nguy hiểm như thế nào?
Khi một cơn mưa lớn đổ xuống ao nuôi, môi trường nước sẽ bị thay đổi toàn diện:
- Phân tầng nước: Nước mưa nhẹ hơn sẽ nằm ở lớp mặt, làm giảm độ mặn và pH tầng trên. Lớp nước đáy lại thiếu oxy và tích tụ khí độc.
- Sụp tảo (Tảo tàn): Sự thay đổi đột ngột của thời tiết và ánh sáng khiến tảo trong ao bị chết hàng loạt, làm nước bị thối, thiếu oxy nghiêm trọng.
- Rửa trôi phèn từ bờ ao: Mưa lớn cuốn theo phèn (Al^{3+}, Fe^{2+}) từ bờ xuống ao, làm pH tuột dốc và tăng hàm lượng kim loại nặng độc hại.
2. Các bệnh thường gặp ở tôm vào mùa mưa
Môi trường biến động là cơ hội vàng để các tác nhân gây bệnh tấn công khi sức đề kháng của tôm suy giảm:
- Bệnh đốm trắng (WSSV) và Đầu vàng (YHV): Thường bùng phát khi nhiệt độ nước ao giảm xuống dưới 26°C.
- Bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND/EMS): Vi khuẩn Vibrio phát triển rất mạnh trong điều kiện ao bị sụp tảo và tích tụ nhiều hữu cơ sau mưa.
- Tôm bị ốp vỏ, mềm vỏ: Do khoáng chất trong ao bị pha loãng, tôm không đủ dinh dưỡng để tái tạo vỏ sau khi lột.
3. Quy trình xử lý và phòng bệnh trước – trong – sau cơn mưa
Để chủ động bảo vệ đàn tôm, bà con nên áp dụng nghiêm ngặt quy trình 3 giai đoạn sau:
Giai đoạn 1: Chuẩn bị trước khi mưa (Phòng bệnh chủ động)
- Gia cố bờ ao: Rải vôi nông nghiệp (CaCO_3 hoặc Ca(OH)_2) dọc theo bờ ao với liều lượng khoảng 10 – 20 kg/100m² bờ. Việc này giúp ngăn phèn từ bờ trôi xuống ao khi mưa lớn.
- Xả bớt nước mặt: Chủ động hạ thấp mực nước mặt trong ao nếu dự báo có mưa lớn kéo dài để tránh ao bị tràn và giảm bớt lượng nước mưa tích tụ.
Giai đoạn 2: Xử lý ngay trong lúc mưa
- Bật quạt nước hết công suất: Nhằm tránh hiện tượng phân tầng nước (tầng mặt ngọt, tầng đáy mặn) và đảm bảo lượng oxy hòa tan không bị thiếu hụt.
- Cắt giảm thức ăn: Khi trời mưa, nhiệt độ giảm khiến tôm giảm ăn hoặc ngưng ăn hoàn toàn. Bà con nên giảm 30% – 50% lượng thức ăn, hoặc thậm chí ngưng cho ăn nếu mưa quá lớn để tránh làm ô nhiễm đáy ao.
Giai đoạn 3: Phục hồi ao nuôi ngay sau khi mưa dứt
- Ổn định pH và độ kiềm: Tạt ngay vôi vôi canxi (CaCO_3) hoặc vôi Dolomite với liều lượng 10 – 15 kg/1000m³ để nâng và giữ ổn định pH ở mức thích hợp (7.5 – 8.2).
- Bổ sung khoáng chất: Đánh bổ sung các loại khoáng tạt chuyên dụng để giúp tôm dễ lột xác và nhanh cứng vỏ, bù đắp lượng khoáng bị thất thoát do nước mưa.
- Tăng cường sức đề kháng cho tôm: Khi cho ăn trở lại, hãy trộn thêm Vitamin C, men tiêu hóa và thuốc bổ gan vào thức ăn liên tục trong 3 – 5 ngày để tôm nhanh hồi phục sức khỏe.
- Cấy lại vi sinh: Sau khi mưa 1 ngày, tiến hành đánh vi sinh đáy để kích thích hệ khuẩn có lợi phát triển trở lại, áp đảo vi khuẩn gây bệnh Vibrio.
4. Lời kết
Quản lý ao nuôi tôm mùa mưa đòi hỏi sự kiên trì và phản ứng nhanh nhạy của bà con. Chỉ cần một chút lơ là, môi trường thay đổi có thể làm mất đi công sức của cả vụ nuôi. Hãy luôn trữ sẵn vôi, khoáng chất và các dòng vi sinh chất lượng trong kho để sẵn sàng “chiến đấu” với những cơn mưa bất chợt.
Chúc bà con quản lý ao nuôi thật tốt, giữ đầu con ổn định và có một vụ mùa bội thu!